19 november 2026
Woningvraag door migratie blijft groeien
De Tweede Kamer debatteerde op woensdag 19 november in Commissieverband over de Staat van de Volkshuisvesting. Lees hieronder de bijdrage van André Flach.
Over twee weken debatteren we in dit huis over de woonbegroting. Het is goed dat we nu, twee weken voor de begroting, dit commissiedebat hebben. Om eens uit te zoomen en eens echt de ‘staat van de volkshuisvesting’ te bezien. Want de woningnood komt ergens vandaan. Het feit dat jongeren en starters geen woning meer kunnen huren, laat staan kopen, komt ook door politieke keuzes. Dat zoveel ouderen wel willen, maar niet kunnen doorstromen is geen natuurverschijnsel. Kortom, volgens mij is het goed om ook eens dieper in te gaan op de oorzaken van het woningtekort.
Ik ga mijn bijdrage vandaag daar dan ook grotendeels aan wijden. Want voorzitter, de SGP deelt uiteraard de ambities van velen om de woningbouw te versnellen.De vraagkant van de woningnood blijft echter vaak buiten beschouwing. Terwijl een effectieve verbetering van de woningmarkt een aanpak op beide fronten vereist.
Als het dan om die vraagkant gaat, zien we vooral dat demografische ontwikkelingen een enorme rol spelen. Denk aan gezinsverdunning. Maar het is ook overduidelijk dat migratie, in de ruimste zin van het woord, effect heeft op de woningmarkt.
Uiteraard wordt het bredere asieldebat in een andere commissie gevoerd. Maar asiel en volkshuisvesting hebben wel alles met elkaar te maken. Demografische ontwikkelingen hebben onmiskenbaar invloed op onze volkshuisvesting. Als we voorbijgaan aan die werkelijkheid, houden we onszelf voor de gek.
Jaarlijks komen er vele studiemigranten, arbeidsmigranten en asielmigranten naar Nederland. Deels is dat ook nodig om onze economie draaiend te houden. Maar het kenmerk van zowel studie- als arbeidsmigranten is dat ze na een aantal jaar weer teruggaan. Daarmee zijn de langdurige effecten op de woningmarkt beperkt. De gevolgen van asielmigratie op de woningmarkt zijn wel groot.
Ik ben groot voorstander van het voeren van debatten op basis van feiten. Daarom ben ik ook blij dat er steeds meer helderheid komt over de relatie tussen migratie en wonen. Gisteren kwam de minister nog met een brief, waarin de cijfers helder genoemd worden, dank daarvoor. Het Economisch Instituut voor de Bouw, het EIB, heeft hier recent ook nog een rapport over gepubliceerd.
De belangrijkste conclusie uit dat rapport is dat migratie goed is voor ongeveer 60% van de netto woningvraag. In de brief die de minister gisteren stuurde, wordt een percentage van 44% genoemd, maar daarin wordt ook de vervanging van gesloopte woningen meegenomen. Hoe dan ook speelt asielmigratie een enorme rol in de woningbouwopgave.
- Welke gevolgen verbindt de minister aan die conclusie?
De bouw van 100.000 woningen per jaar wordt meer en meer als een soort heilige graal gezien. Als je die wens overneemt, bouwen we dus jaarlijks zo’n 60.000 woningen voor mensen die hiernaartoe gekomen zijn of nog komen. Daar zijn vele miljarden aan overheidsgeld mee gemoeid.
- Is dat wenselijk, vraag ik de minister?
- En kan de minister reageren op het rapport van het EIB?
Eind oktober presenteerde het CBS ook nieuwe cijfers, waaruit bleek dat er in 2024 ongeveer 13.000 vrijgekomen sociale huurwoningen naar statushouders gingen. Hoewel de bouw van sociale huurwoningen de laatste tijd gelukkig stijgt, lag de netto toename van het aantal sociale huurwoningen in 2024 ook ongeveer rond de 13.000 woningen, of zelfs lager.
- Mijn vraag aan de minister: kan hieruit niet de conclusie getrokken worden dat we, in ieder geval in 2024, vooral nieuwe sociale huurwoningen gebouwd hebben voor statushouders?
Voorrang statushouders
Een onderwerp dat hier nauw mee samenhangt is de voorrang voor vergunninghouders. Er lag een wet uit het vorige kabinet om deze voorrang te schrappen, maar die is door dit kabinet ingetrokken.
- Deelt de minister nog steeds de ambitie om deze voorrang te schrappen?
Tegelijk, of misschien wel vooraf, moet er meer ingezet worden op alternatieve huisvesting. Daarvoor is recent een bestuurlijk akkoord gesloten.
- Wanneer staan de seinen op groen voor een nieuw wetsvoorstel, volgens de minister? In hoeverre moet er voldoende alternatieve huisvesting beschikbaar zijn?
Ik las in de brief van 16 oktober dat de contouren van het wetsvoorstel na het herfstreces in consultatie gaan.
- Klopt het dat dat nog niet gebeurd is, en wanneer gebeurt dat wel?
Grootschalige woningbouwlocaties
Het ontbreken van een goed debat over de woningvraag, maakt de SGP ook kritisch op de doelstellingen voor het woningaanbod. 100.000 woningen per jaar, dat is het ultieme doel. Ik zet daar serieuze vraagtekens bij. Dat gaat bijvoorbeeld dus uit van een enorme asielinstroom. De minister neemt dit ook over, gezien haar aandacht voor grootschalige woningbouwlocaties. Recent zijn er weer vijf locaties aangewezen, waarmee het aantal grootschalige woningbouwlocaties op 31 komt. De focus op grote locaties lost op korte termijn het probleem niet op.
- Waarom zet de minister niet met eenzelfde ambitie in op straatjes of wijkjes erbij?
De motie die ik hiervoor samen met de heer Grinwis indiende, om de grens voor een wijkje erbij te verhogen naar 200 woningen kan dit nog makkelijker maken.
Europese regelgeving (eventueel laten zitten, als je tijd te kort komt)
Tot slot. De Europese Commissie heeft in september de Verordening Betaalbaar Wonen gepubliceerd. Het kabinet is in zijn reactie vrij positief over de vraag of dat een punt is waar de EU zich mee mag bemoeien.
- Is de woningmarkt niet juist een aangelegenheid waar lidstaten zelf over gaan?
Het kabinet is gelukkig wel vrij kritisch over de inhoud. Het kan inderdaad lokale beleidsvrijheid stevig aantasten.
- Hoe vertaalt de minister deze kritische houding in concrete actie in Europa?
Dankuwel.